3. Woningbouwplanning
Aan de doorrekening van de bevolkingsprognose ligt een uitgebreid woningbouwprogramma van Utrecht ten grondslag. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de woningbouwplanning die voor de Bevolkingsprognose 2026 als input is gebruikt. Hiervoor is gebruikgemaakt van het Meerjaren Perspectief Ruimte (MPR) met als peildatum 1 februari 2026. De gemeente Utrecht heeft als ambitie om gemiddeld 3.000 woningen per jaar te bouwen. In het MPR zijn bouwplannen voor meer woningen opgenomen om eventuele planuitval te kunnen opvangen. Voor het woningbouwoverzicht dat als input in het prognosemodel is opgenomen, is vanuit de plannen in het MPR toegewerkt naar een toename van gemiddeld 3.000 woningen per jaar (zie bijlage 1 voor de gehanteerde werkwijze).
Woningbouwscenario conform ambitie Utrecht
Utrecht telt begin 2026 ongeveer 171.000 woningen. Voor de huidige bevolkingsprognose is gerekend met een uitbreiding van de woningvoorraad (nieuwbouw minus sloop) van 57.400 woningen in de periode tot aan 2045. Dit is in lijn met de ambitie van gemiddeld 3.000 woningen per jaar. Tabel 3.1 laat zien hoe de uitbreiding is verdeeld over de tien wijken van de stad en in welke periode de oplevering van de nieuwbouwwoningen is verwacht. De aantallen zijn afgerond op honderdtallen.
De meeste nieuwbouw vindt plaats in de wijk Zuidwest, daar zijn tot 2045 meer dan 15.000 extra woningen gepland (grotendeels in de Merwedekanaalzone). De wijk Oost volgt met een toename van ruim 12.000 woningen (in onder meer Lunetten-Koningsweg en Utrecht Science Park). Leidsche Rijn blijft doorgroeien met 7.000 woningen tot 2045. Vleuten-De Meern krijgt er mogelijk meer dan 5.000 woningen bij (afhankelijk van de gebiedsontwikkeling in polder Rijnenburg). In de wijken Binnenstad (o.a. Stationsgebied/Beurskwartier) en West (o.a. Cartesiusdriehoek) wordt ook flink gebouwd: daar worden 5.700 resp. 4.900 woningen aan de bestaande voorraad toegevoegd.
Tabel 3.1 – Woningtoename in de jaren 2026 t/m 2044 per wijk
De tien wijken van Utrecht zijn onderverdeeld in 34 subwijken (zie kaart van Utrecht voor de indeling in wijken en subwijken). In bijlage 2 van deze rapportage is voor elke wijk aangegeven in welke subwijk de geplande woningtoename plaatsvindt. In het MPR zelf zijn alle bouwprojecten in de stad op een interactieve kaart weergegeven. Op deze projectenkaart is het mogelijk om in te zoomen op individuele bouwprojecten binnen de gebieden en aanvullende projectinformatie te bekijken.
Gematigd bouwscenario met extra planuitval
Prognosecijfers hebben altijd te maken met onzekerheden. Oplevering van toekomstige woningbouw is moeilijk te voorspellen. Met de huidige ontwikkelingen rondom de woningbouwproductie geldt dit niet alleen voor de lange termijn, maar ook voor de korte termijn. De laatste jaren waren het bouwtempo en bouwvolume onzeker door veranderende marktomstandigheden zoals stijgende bouwkosten en rentestand, schaarste aan bouwmaterialen en grondstoffen, beschikbaarheid van aannemers en tekort aan personeel in de bouw. Dit jaar geeft de aangekondigde aansluitstop op het elektriciteitsnet in de regio Utrecht veel onzekerheid over welke bouwplannen uitvallen of vertraagd worden. De gemeente Utrecht heeft begin dit jaar een impactanalyse gedaan van de mogelijke gevolgen van de aansluitstop. Hieruit komt naar voren dat lopende bouwprojecten al een aansluiting hebben, maar dat van 20% tot 25% van de woningen in het MPR onzeker is of ze realiseerbaar zijn bij een aansluitstop. Op het moment van schrijven van dit rapport is nog onduidelijk hoe groot de gevolgen voor de woningbouw zullen zijn en welke woningbouwprojecten dit mogelijk betreft.
Een achterblijvende bouwproductie heeft gevolgen voor de voorspelde groei van de bevolking. Om deze gevolgen inzichtelijk te maken, rekenen we in dit rapport een extra scenario door waarin de bouwproductie tegenvalt. In dit gematigde bouwscenario gaan we ervan uit dat woningbouwprojecten waarvan de oplevering is gepland in de jaren 2026, 2027 en 2028, geen uitval of vertraging kennen. Deze projecten hebben harde plannen in een vergevorderd stadium en zijn deels al in aanbouw. Verder doen we in dit scenario de aanname dat er vanaf het jaar 2029 25% extra planuitval is en deze aanname trekken we door tot 2045. De aansluitstop zal naar verwachting eerder zijn opgeheven, maar in dit gematigde bouwscenario willen we ook rekening houden met andere onzekerheden rondom woningbouw die zich in de toekomst kunnen voordoen. Zo kunnen toekomstige bouwplannen uitvallen of vertraagd worden door exogene factoren waar de gemeente geen invloed op heeft (bijvoorbeeld ontwikkelingen rondom rentestand, beleggingsmarkt, aanpassing wet- en regelgeving). Het gematigde bouwscenario rekenen we alleen op stadsniveau door, niet op gebiedsniveau.
Figuur 3.2 – Woningtoename in jaren 2026 t/m 2044 voor ambitiescenario en gematigd scenario
Figuur 3.2 laat zien hoe het gematigde bouwscenario zich verhoudt tot de bouwproductie die in het ambitiescenario is gevolgd. De doorgetrokken lijn geeft de jaarlijkse uitbreiding van de woningvoorraad in lijn met de ambitie van de gemeente: gemiddeld 3.000 woningen per jaar. De stippellijn geeft de jaarlijkse woningtoename in het gematigde bouwscenario. Voor de eerste drie jaren loopt de bouwproductie in de twee scenario’s gelijk op, daarna wordt in het gematigde bouwscenario rekening gehouden met 25% extra planuitval. In dit scenario wordt de Utrechtse woningvoorraad tot 2045 uitgebreid met 45.400 woningen, dit is gemiddeld een kleine 2.400 woningen per jaar.