3. Ervaringen met werken en inburgering: motivatie én kwetsbaarheid, een fragiele balans

In de volgende hoofdstukken wordt beschreven hoe asielstatushouders het combineren van werken en inburgering ervaren en in hoeverre zij geloven dat het combineren van beide haalbaar is. Deze resultaten zijn opgehaald door middel van een expertpool: een participatieve methode waarbij 15 asielstatushouders hun ervaringen en de ervaringen van mensen uit hun omgeving hebben gedeeld over het combineren van werk en inburgering. In één sessie van een dagdeel zijn succes elementen, uitdagingen én ondersteuningsbehoeften besproken. Meer informatie over de expertpool is terug te vinden in hoofdstuk 1.4 en in bijlage 2.

Leeswijzer 
De resultaten van de expertpool zijn thematisch opgebouwd en volgen een logische lijn van ervaring naar context en samenhang van werken en inburgering. Hoofdstuk 3 beschrijft hoe asielstatushouders werk en de combinatie met inburgering ervaren. Hoofdstuk 4 gaat in op de persoonlijke draagkracht en de rol van balans tussen werk, inburgering en privéleven. Hoofdstuk 5 behandelt de invloed van systeem en context, zoals gemeentelijke begeleiding, werkgevers en taalscholen. Hoofdstuk 6 beschrijft de samenhang tussen werk en taalontwikkeling, en laat zien wanneer werk deze ontwikkeling versterkt of belemmert. Hoofdstuk 7 gaat in op de gewenste ondersteuning bij het combineren van werk en inburgering.

Kernboodschap van dit hoofdstuk
Werken naast inburgering fungeert voor veel asielstatushouders uit de expertpool als bron van motivatie, structuur en perspectief. Tegelijkertijd vergroot juist het werken de druk op het combineren met inburgering, waardoor de balans fragiel is ondanks de aanwezige motivatie.

3.1 Combinatie van werken én inburgering: haalbaar, maar de balans is fragiel

Het combineren van werken en inburgering, met name het volgen van lessen om de Nederlandse taal te leren, wordt door vrijwel elke asielstatushouder als uitdagend ervaren. Asielstatushouders ervaren structurele tijdsdruk om beide goed te kunnen combineren. Tegelijkertijd geloven meerdere asielstatushouders dat de combinatie van werken en inburgering en specifiek het taalonderwijs wél haalbaar kan zijn. Al geldt dit vaak onder specifieke voorwaarden. 

Zo laten de ervaringen van respondenten zien dat een goede balans een vereiste is om beide goed te kunnen combineren. Om tot een goede balans te komen moeten werk-, taal en privé verplichtingen goed op elkaar aansluiten. Het opstellen van een goede weekplanning waarin alle drie van deze aspecten voldoende ruimte krijgt kan ingewikkeld zijn. Asielstatushouders moeten hiervoor vaak met verschillende organisaties afstemmen om alle verplichtingen goed op elkaar te laten aansluiten. Dit vraagt om sterke planningsvaardigheden, iets wat niet voor ieder individu vanzelfsprekend is. Daarom benadrukken veel respondenten dat een gebalanceerde planning een belangrijke voorwaarde is om naast inburgering ook betaald werk te kunnen hebben. 

“I believe it is possible, but only with a balanced schedule. For me, working a maximum of three days and studying three days per week would be ideal. That would allow enough time and energy for both responsibilities without becoming overwhelmed.” (man, 31-45 jaar, werkzaam – deeltijd)

De noodzaak dat deze ‘puzzel’ precies goed moet passen, maakt de combinatie kwetsbaar. Asielstatushouders ervaren weinig (mentale) ruimte om (onverwachte) veranderingen, gebeurtenissen of tegenslagen op te vangen. Als er iets wijzigt of wanneer er iets onverwachts gebeurt, zorgt dit vaak direct voor een negatief effect op het geheel en het risico dat alle verplichtingen snel teveel worden.

Ondanks de ervaren uitdagingen tonen respondenten veerkracht en doorzettingsvermogen. Meerdere respondenten geven aan dat ze de combinatie volhouden ondanks de uitdagende omstandigheden. Een respondent beschrijft dit als een proces waarin ze blijft investeren, ook wanneer dit mentaal belastend is.

“Sometimes I face serious internal challenges, and my mind goes blank. However, I feel that I must endure these conditions and continue moving forward. I do not know where this process will end, but I believe that if I can achieve a job that I truly like, the suffering I have endured so far will lead to a brighter future.” (vrouw, 31-45 jaar, werkzaam – deeltijd). 

Daarnaast laten sommige voorbeelden van respondenten zien dat de balans over tijd kan verbeteren. Na een periode van onrust kan er weer meer stabiliteit ontstaan, bijvoorbeeld door veranderde omstandigheden of beter passende keuzes. In dit specifieke voorbeeld is de respondent gestopt met werken, waardoor er meer ruimte ontstond:

“I just feel like it is a period of growth. I am in a good place right now, I am hoping for the best that it is staying that way.” (man, 31-45 jaar, werkt niet meer)

 

Een andere respondent beschrijft de combinatie van werk en inburgering zelfs als verrijkend, omdat deze nieuwe kennis en kansen opent.

“I feel like it is a period of enlightenment, because it opens up a lot of knowledge and opportunities, as I take both professional and language classes now.” (man, 31–45 jaar, werkt niet meer)

 

3.2 Werk als bron van motivatie, structuur en perspectief

Werkende asielstatushouders uit de expertpool zijn over het algemeen positief over hun huidige baan, met name wanneer zij steun ervaren van collega’s en wanneer werkgevers flexibel omgaan met werktijden. Ook de financiële zekerheid die werk biedt is van belang. Daarnaast geven sommige respondenten aan dat werk hen structuur en motivatie biedt in het dagelijks leven, waardoor het een belangrijk onderdeel voor hen is.

“The getaway for me” (man, 31-45 jaar, werkzaam - deeltijd)
“Because I get to go out and fill my time” (man, 18–30 jaar, werkt niet meer)

Tegelijkertijd zien sommige werkende asielstatushouders hun huidige baan als tijdelijk. Genoemde redenen hiervoor zijn onder andere de komst van familie naar Nederland, de wens om meer tijd aan taal te besteden, of de ambitie om een functie te vinden die beter past bij hun opleiding en vaardigheden. Slechts een klein deel van de respondenten geeft aan al op het gewenste niveau te werken.

Samenvattend

Dit hoofdstuk laat zien dat werk voor asielstatushouders veelal wordt ervaren als positief en betekenisvol. Werk biedt structuur, financiële zekerheid en motivatie, en draagt bij aan het gevoel mee te doen in de samenleving. Tegelijkertijd ervaren vrijwel alle respondenten de combinatie met inburgering, en met name het volgen van taallessen, als een uitdagend. De bereidheid om door te zetten is groot, maar staat onder druk door de beperkte ruimte om werk, taal en privéleven op elkaar af te stemmen. Daarmee wordt duidelijk dat werk niet alleen kansen biedt, maar ook de kwetsbaarheid van de combinatie met inburgering zichtbaar maakt.