2. Aanpak

In dit hoofdstuk beschrijven we de verschillende bronnen die we gebruiken voor de monitoring van Samen stad maken. Daarbij maken we onderscheid tussen kwantitatieve methoden (zoals vragenlijsten) en kwalitatieve methoden (zoals deskresearch). De keuze voor deze methoden is gebaseerd op de aard van de indicatoren, de beschikbaarheid van data en om zoveel mogelijk aan te sluiten bij al lopende onderzoeken. In de resultaten maken we waar mogelijk ook een uitsplitsing naar leeftijd, opleiding en wijk. Dit is mogelijk bij de resultaten van de Inwonersenquête en het Bewonerspanel. Vanwege de te kleine aantallen is het niet mogelijk om de verschillende resultaten uit te splitsen bij de resultaten van het Ervaringsonderzoek.

Inwonersenquête

Elke twee jaar ontvangt een willekeurig deel van Utrechters (18 jaar en ouder) een uitnodiging om mee te doen aan de Inwonersenquête. We vragen naar de mening van inwoners over veel verschillende onderwerpen, zoals veiligheid, mobiliteit, wonen. Ongeveer 6.600 mensen vullen de vragenlijst in. Hierdoor kunnen we betrouwbare uitspraken doen op het niveau van de wijk en subwijk. De vragenlijst kan zowel online (Nederlands en Engels) als op papier ingevuld worden. We streven in de Inwonersenquête naar een zo representatief mogelijk beeld door de kenmerken subwijk, WOZ-waarde van de woning, geslacht, leeftijd en etniciteit mee te nemen bij het trekken van de steekproef. Mogelijk bereiken we specifieke deelgroepen onvoldoende omdat ze niet willen of kunnen deelnemen of het een kleine groep betreft waarover we geen representatieve uitspraken kunnen doen.

Sinds 2023 zijn vragen opgenomen in de Inwonersenquête die aansluiten bij de doelstellingen van Samen stad maken. In het najaar van 2025 is opnieuw een Inwonersenquête uitgevoerd. Er zijn dus twee metingen beschikbaar.

Bewonerspanel en straatinterviews

Het Bewonerspanel is een groot online panel dat bestaat uit inwoners van Utrecht die graag meedenken met de gemeente. Bewoner kunnen zich zelf aanmelden om lid te worden van het panel. Iedereen die in Utrecht woont en ouder is dan 18 jaar, kan lid worden van het panel. Vergeleken met de Utrechtse bevolking kent het Bewonerspanel een oververtegenwoordiging van mensen met een hbo- of wo-opleiding. De resultaten zijn daardoor niet zonder meer te vertalen naar de (gemiddelde) mening van Utrechters, maar de resultaten van de peiling geven wel een goede indicatie. We spreken daarom niet over Utrechters, maar over respondenten. Meer informatie staat op de website www.utrecht.nl/bewonerspanel.

Van maandag 6 januari tot maandag 20 januari 2025 heeft Onderzoek & Advies een peiling gehouden onder leden van het Bewonerspanel met een vragenlijst voor Samen stad maken genaamd ‘Samenwerking Utrechters met gemeente’. 3.867 panelleden hebben de vragenlijst (deels) ingevuld. Dat is een respons van 58%.

Niet alleen panelleden konden de vragenlijst over dit onderwerp invullen, maar ook niet-leden. Het programmateam van Samen stad maken is in de periode van 6 januari tot 27 januari de straat op gegaan om met straatinterviews dezelfde vragenlijst af te nemen. Ze hebben in deze periode op verschillende plekken en tijden in de stad gestaan om met mensen te spreken. In totaal hebben hierdoor 42 Utrechters de vragenlijst ingevuld. In deze rapportage zijn de resultaten van de panelleden en de straatinterviews samengevoegd. We spreken daarom in deze rapportage over respondenten van het Bewonerspanel.

In de resultaten maken we uitsplitsingen naar leeftijd, opleiding en wijk. De resultaten zijn gebaseerd op een niet-representatieve steekproef. Daarom moeten ook de uitspraken over verschillen binnen deze groepen met voorzichtigheid geïnterpreteerd worden.

Ervaringsonderzoek

Zoals staat in de beleidsnota vragen we Utrechters die samen stad maken om hun ervaring. Dit kan bijvoorbeeld tijdens of na afloop van een project. 

Omdat het gaat om het ophalen van input van verschillende Utrechters die in meer of mindere mate hebben deelgenomen aan een samenwerkingsvorm, is ervoor gekozen om de ervaringen op te halen met een gestandaardiseerde vragenlijst. Hierbij zijn we zo dicht mogelijk bij de vragenlijst van het Bewonerspanel gebleven. Hier kunnen per project specifieke vragen aan worden toegevoegd. Die resultaten zullen niet in deze monitor worden weergegeven, maar worden gebruikt om op projectniveau van te leren.

De vragenlijst voor het ervaringsonderzoek is op verschillende manieren verspreid: 

1. De vragenlijst is beschikbaar op het platform DenkMee. Dit platform is dé plek waar de gemeente en Utrechters digitaal samenwerken. Bezoekers van deze website krijgen periodiek een pop-up waarin ze aangemoedigd worden om deze vragenlijst in te vullen. De pop-up verschijnt onder andere nadat een bezoeker een stem heeft uitgebracht of wanneer men terugkeert naar de projectpagina als ze een ingevulde vragenlijst hebben ingestuurd.
2. Een aantal projecten binnen de gemeente die hebben samengewerkt met Utrechters heeft de vragenlijst verspreid onder de deelnemers. De volgende projecten hebben gebruik gemaakt van het Ervaringsonderzoek: ontwikkeling Ravellaan 96, peiling voor subsidies sociale basis, evenementenlocaties.

De bedoeling van het ervaringsonderzoek is dus om op projectniveau te evalueren en te leren bij Utrechters waarmee we samenwerken. Onderstaand is een weergave van de demografische kenmerken van de respondenten bij het Ervaringsonderzoek. Hierbij is het niet het doel om een representatieve groep te bereiken. Het is namelijk sterk afhankelijk van de projecten waarbij het Ervaringsonderzoek is uitgevoerd. 

In totaal is het Ervaringsonderzoek 95 keer ingevuld. De meest respondenten komen uit Vleuten-De Meern (15%). Daarnaast wonen relatief veel respondenten in Noordoost, Oost (beide 11%) en West (9%). Uit de wijken Binnenstad en Noordwest komt ieder 7% van de respondenten. 6% komt uit Overvecht. De wijken waar minder respondenten vandaan komen zijn Leidsche Rijn en Zuid (beide 3%). 17% van de respondenten geen antwoord heeft gegeven op de vraag in welke wijk ze wonen.

53% van de respondenten heeft een hbo of wo opleiding afgerond. 7% heeft havo, vwo of een mbo-opleiding afgerond. 13% van de respondenten heeft geen opleiding afgerond of het primair onderwijs/vmbo. 24% heeft geen antwoord gegeven op deze vraag en 3% heeft een andere opleiding gevolgd. 2% van de respondenten is onder de 30 jaar. 21% is 30 t/m 54 jaar. 16% is 55 t/m 64 jaar. 31% is 65 jaar of ouder. Van 30% van de respondenten is de leeftijd onbekend.

Vanwege het lage aantal respondenten is het niet mogelijk om verdere uitsplitsingen tussen verschillende resultaten en de achtergrondkenmerken leeftijd, opleiding en wijk. 

Deskresearch

Bij alle college- en raadsvoorstellen wordt een paragraaf over ‘Samen stad maken’ opgenomen. Door middel van deskresearch is gekeken of bij deze voorstellen is gewerkt volgens het huidige beleid van Samen stad maken. Per voorstel op de besluitenlijst is gekeken in het collegevoorstel en/of raadsvoorstel of:

1. Het ‘Kompas voor Zeggenschap’ wordt genoemd in de paragraaf ‘Samen stad maken’ (zie Afbeelding 2). Zo niet, dan wordt er gekeken of een van de zeven vormen van het Kompas voor Zeggenschap wordt genoemd: Utrechter aan zet, overheidsmiddelen, overheidsparticipatie, samen aan zet, burgerparticipatie, peilen, gemeente aan zet. Als dit niet wordt gedaan, dan hebben we ook nog gekeken of dit wel wordt genoemd in het eventueel toegevoegde samenwerkingsplan en of samenwerkingsverslag. Als dit in deze documenten niet wordt genoemd, dan zijn we ervan uitgegaan dat dit project geen gebruik heeft gemaakt van het Kompas voor Zeggenschap.
2. Het samenwerkingsplan volgens het juiste format is toegevoegd. Als er wel een samenwerkingsplan is toegevoegd, maar niet volgens het juiste format, dan hebben we deze niet meegerekend.
3. Het samenwerkingsverslag volgens het juiste format is toegevoegd. Als er wel een samenwerkingsverslag is toegevoegd, maar niet volgens het juiste format, dan hebben we deze niet meegerekend.

Afbeelding 2: Kompas voor zeggenschap

Image