2. Perspectief voor de jeugd versterken
2.1 We zorgen dat kinderen van 4 jaar zonder (taal)achterstanden starten op school
Aandeel kinderen met indicatie voor- en vroegschoolse educatie
Perspectief voor de jeugd begint voor Samen voor Overvecht bij het jonge kind. Om (taal)achterstanden bij kinderen te verminderen is er voor- en vroegschoolse educatie. Het doel daarvan is om peuters met een mogelijke (taal)achterstand beter voor te bereiden op de basisschool en ervoor te zorgen dat kleuters zonder achterstand naar groep 3 kunnen.
Uit de meest recente cijfers van 2023 blijkt dat 58% van de peuters in de wijk Overvecht in aanmerking komt voor voorschoolse educatie (VE), zij hebben een indicatie gekregen van de JGZ. Stedelijk neemt het aandeel indicaties toe, terwijl het in Overvecht juist licht daalt
2.1.1 % van de peuters met een indicatie voor de voorschool
Bereik VE in Overvecht hoger dan gemiddeld in de stad
Van de peuters in de wijk Overvecht die een indicatie heeft ontvangen is 75% geplaatst op een voorschool. In 2023 was dit nog 79%. Dit is hoger dan het stedelijke gemiddelde. Het gaat voor Overvecht in totaal om 513 peuters op de voorschool
Stedelijk zien we dat 17% van de peuters met een indicatie nog in het proces is van aanmelding (bijvoorbeeld op de wachtlijst) en 13% van de peuters niet deelneemt aan de voorschool. Een deel van hen gaat bijvoorbeeld naar een andere voorziening (bijvoorbeeld reguliere kinderopvang of medische opvang).
2.1.2 % van de peuters met een indicatie voor de voorschool dat ook geplaatst is
Duiding van de VE-indicatoren
De cijfers over het bereik van de voorschool zijn eerder geduid in de kenniskring jonge kind. Deelnemers zijn positief over het hogere percentage bereik dan gemiddeld in Utrecht. Tegelijkertijd zijn er nog steeds ouders die drempels ervaren om hun kindje deel te laten nemen aan de voorschool of op de wachtlijst staan.
Ook zijn er nog steeds zorgen over jonge kinderen in de wijk. Zo worden er meer kinderen gezien met een zorgvraag, al op jonge leeftijd. Dat is toegenomen in de afgelopen jaren en speelt ook breder dan alleen de voorschool. In de verandertheorie-workshops over de ambitie Perspectief voor de jeugd versterken is hier expliciete aandacht voor.
Professionals geven aan dat het wenselijk is om eerder te starten met de voorschool, bijvoorbeeld vanaf 1,5 jaar. In Overvecht wordt daar al een tijdje mee geëxperimenteerd.
Conclusie
65% van de peuters in Overvecht heeft een indicatie voor voorschoolse educatie (VE). Van de Overvechtse peuters met een indicatie komt 75% aan bij de voorschool, dit is hoger dan gemiddeld in de stad (69%), maar lager dan in het vorige peiljaar.
2.2 We zorgen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen weten en ervaren dat zij toekomstperspectief hebben. Ze voelen dat ze er toe doen, weten waar hun ambities en talenten liggen en voelen zich uitgenodigd er iets mee te doen
1 op de 5 kinderen in Overvecht maakt zich zorgen over de toekomst
20% van de kinderen tussen 10 en 12 jaar maakt zich zorgen over de toekomst, tegenover 13% in Utrecht. In Overvecht zien we dat het aandeel kinderen dat zich zorgen maakt over de toekomst de afgelopen jaren schommelt rond de 20%.
11% van de jongeren (13-16 jaar) maakt zich in 2023 zorgen over de toekomst. Dit wijkt niet af van de eerdere meting (2021) en van het Utrechtse gemiddelde.
2.2.1 % kinderen (10-12 jaar) dat zich zorgen maakt over de toekomst
2.2.2 % leerlingen dat het onderwijs vroegtijdig heeft verlaten
3,5% van de Overvechtse leerlingen verlaat het onderwijs vroegtijdig
Van 2019 tot en met 2024 hebben we gebruik kunnen maken van de indicator over startkwalificatie van 17-22 jarigen. Deze is helaas niet meer beschikbaar. In plaats daarvan nemen we een nieuwe indicator op over voortijdig schoolverlaters. Voortijdig schoolverlaters zijn leerlingen (tot 23 jaar) die op 1 oktober van het volgende schooljaar het onderwijs hebben verlaten zonder startkwalificatie (een havo- of vwo-diploma, of een diploma op mbo niveau 2 of hoger).
We zien dat 3,5%% van de leerlingen voortijdig het onderwijs heeft verlaten in het schooljaar 2023-2024. Dit is iets lager dan de twee voorgaande schooljaren. Gemiddeld in Utrecht is het percentage voortijdig schoolverlaters 2,2%.
Voorzichtige vooruitgang bij jongvolwassenen
In het voorjaar van 2024 is voor de derde keer een jongvolwassenmonitor gehouden. Dat betekent dat we in deze monitor weer nieuwe cijfers kunnen presenteren over hoe het gaat met jongvolwassenen in Overvecht. In brede zin zien we dat het toekomstperspectief van jongvolwassenen in Overvecht minder gunstig is dan stedelijk gemiddeld. Op meerdere indicatoren zien we wel een voorzichtige vooruitgang.
2.2.3 % jongvolwassenen dat zich vaak beperkt voelt door psychische klachten
2.2.4 % jongvolwassenen met een goed ervaren gezondheid
De goed ervaren gezondheid van jongvolwassenen schommelt rond de 60%, stedelijk voelt 64% zich gezond. Voor mentale gezondheid is in deze rapportage gekozen voor een andere indicator. Eerst rapporteerden we over het percentage jongvolwassenen met mentale klachten, nu over beperkt zijn door psychische klachten. Daarin zien we dat 24% van de Overvechtse jongvolwassenen aangeeft zich vaak beperkt te voelen door psychische klachten. Dit was in 2022 nog 37%.
2.2.5 % jongvolwassenen die ernstig eenzaam zijn
2.2.6 % jongvolwassenen met (heel) veel vertrouwen in de toekomst
2.2.7 % jongvolwassenen die moeite hebben om alles te betalen wat moet
We zien dat jongvolwassenen vaker dan gemiddeld in de stad aangeven moeite hebben om alles te betalen wat moet. Dit is gedaald ten opzichte van 2022. 47% van de jongvolwassenen geeft aan vertrouwen te hebben in de toekomst. Dit is gelijk aan het Utrechts gemiddelde. In 2022 was dit nog 41%. 26% van de jongvolwassenen in Overvecht is ernstig eenzaam, dit is 19% gemiddeld in Utrecht. In 2022 was 35% van de jongvolwassenen in Overvecht ernstig eenzaam.
Input uit gesprekken in de wijk
De nieuwe cijfers over jongvolwassenen zijn in februari geduid met een aantal leden van het kernteam jongvolwassenen. Waaronder Stichting JOU, Focus, buurtteam en gemeente Utrecht. Dat evenveel jongvolwassenen in Overvecht vertrouwen hebben in de toekomst als gemiddeld in de stad wordt door de professionals niet herkend. Wel ligt het percentage ook in Utrecht erg laag. De afname van beperkt voelen door mentale klachten is opvallend, maar het hoge percentage in 2022 kan verklaard worden door de corona-tijd. De cijfers over moeite met rondkomen worden herkend door de aanwezigen. Moeite hebben om alles te betalen wat moet kan ook een reden zijn om uit te vallen op school (vooral MBO). Omdat zij vaak de reiskosten zelf moeten betalen en dit wordt als een belemmering gezien.
De eenzaamheidscijfers worden ook herkend en de aanwezigen geven ook aan dat jongvolwassenen niet altijd open kunnen en willen zijn over problemen die ze meemaken. Dat heeft te maken met een cultuur van aanzien en status in de wijk. En ook met het vertrouwen wat nog opgebouwd moet worden.
Conclusie
20% van de kinderen (10-12 jaar) in Overvecht maakt zich zorgen over hun toekomst. Dit is hoger dan gemiddeld in Utrecht. Bij jongeren zien we dat 3,5% van de leerlingen in het afgelopen schooljaar zijn uitgevallen op school. We zien een lichte vooruitgang bij jongvolwassenen op meerdere gebieden.