3. Extra voor wie dat nodig heeft

Hoofdpunten

Ten opzichte van 2019 geven in 2023 meer inwoners aan dat ze in deze samenleving niet belangrijk zijn en dat mensen zoals zij zich achtergesteld voelen in Nederland.
Utrechters in een kwetsbare situatie (Panel Meetellen) hebben minder vertrouwen in hun medemensen dan gemiddeld in de stad.
In 2024 ligt het aantal meldingen van Utrechters op ‘Discriminatie.nl Provincie Utrecht’ aanzienlijk hoger dan in 2023. De stijging komt door een betere zichtbaarheid van het meldpunt en door enkele opvallende gebeurtenissen in media en politiek waarna meerdere meldingen werden gedaan.
Ongeveer één op de vijf Utrechters heeft in 2023 discriminatie ervaren. De meest voorkomende grond van discriminatie is huidskleur, etniciteit of afkomst. Buiten op straat is de plek waar inwoners het vaakst discriminatie ervaren.
Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 blijkt dat jongeren minder goed zichzelf kunnen zijn dan in 2019: jongeren ervaren vaker discriminatie en homoseksualiteit wordt minder vaak als normaal ervaren.
Uit de verhalen van inwoners tekenen we op dat bijvoorbeeld Utrechters uit de LHBTIQA+-gemeenschap nog steeds geconfronteerd worden met een gebrek aan acceptatie. En inwoners die doof/doofblind zijn beperkingen ervaren in de toegankelijkheid van het maatschappelijk leven. Daarnaast horen we waardering voor evenementen rond zichtbaarheid van de LHBTIQA+-gemeenschap, zoals het Queer Film Festival Utrecht, de jaarlijkse Canal Pride of het Queer Culture Festival Utrecht.

Uit de gesprekken in het kader van de Stadskaravaan blijkt dat:

Mensen met verschillende religieuze en culturele achtergronden steeds vaker in bepaalde buurten wonen en zich terugtrekken in eigen bubbels en gemeenschappen.
Niet meer naast elkaar leven (en dus minder hetzelfde meemaken) en verschillen in mediagebruik tussen groepen dragen bij aan sociale segregatie.
Gebrek aan verbondenheid kan bijdragen aan vooroordelen, wantrouwen en misverstanden, maar er is wel behoefte aan meer verbinding.
Stigmatisering, criminalisering, etnische profilering en de normalisering hiervan in politiek en media leiden volgens deelnemers tot vervreemding en dit baart zorgen.
Deelnemers aan de Stadskaravaan uiten hun frustratie over het feit dat ze zich herhaaldelijk moeten rechtvaardigen en dat hun positie als gelijkwaardige burgers onder druk komt te staan.

Uit de verhalen die zijn opgehaald bij inwoners blijkt verder dat:

Het van groot belang is dat witte Nederlanders de achtergrond van het koloniale verleden begrijpen en betrokken zijn bij een belangrijke viering als Keti Koti.
Vertellers positieve ervaringen hebben met professionals in het kader van de LHBTIQ+-gemeenschap.
Er veel positieve verhalen zijn over wederzijdse ontmoetingen en begrip tussen Utrechters met verschillende culturele, sociale en levensbeschouwelijke achtergronden.

De veiligheidsbeleving van inwoners in de eigen buurt neemt af tussen 2019 en 2023.
Uit de verhalen die inwoners uit de stad ons vertellen blijkt dat onveiligheidsgevoelens voor Utrechters in een gemarginaliseerde positie geregeld voorkomen. Dit geldt zowel in het openbare leven als binnen hun eigen community, bijvoorbeeld door vooroordelen die binnen de LHBTIQA+-community worden geuit.
Straatintimidatie neemt toe tussen 2019 en 2023. Ongeveer een derde van de Utrechters geeft aan in 2023 te zijn geïntimideerd op straat. Vooral vrouwen en jongeren maken straatintimidatie mee.
Veel respondenten van het Pink Panel doen geen aangifte of melding van incidenten. Dit komt onder andere doordat de veronderstelling dat melden geen zin heeft of niet mogelijk is bij lichtere incidenten.
Voor deelnemers aan de Stadskaravaan van islamitische of joodse afkomst is de bezorgdheid over veiligheid het afgelopen jaar een dringende kwestie geworden. Er zijn specifieke zorgen over verbaal en fysiek geweld, straatintimidatie en online haat. Meerdere deelnemers geven aan te leven in een staat van voortdurende alertheid en/of hebben het gevoel dat ze zich continu moeten verantwoorden voor geopolitieke spanningen. Islamitische- en Joodse deelnemers aan de Stadskaravaan ervaren daarnaast een toename van discriminatie, uitsluiting en microagressies. Dit komt ook terug in de gesprekken met inwoners.