Inleiding
Monitor Inclusie en diversiteit: tellen en vertellen met cijfers en verhalen uit de stad
Deze eerste Monitor Inclusie en diversiteit geeft inzicht in de ‘staat van de stad’ als het gaat om inclusie en diversiteit. In de beleidsnota ’Inclusie en diversiteit: Tot je recht komen’ is een monitoringsproces geschetst waarmee we ontwikkelingen in de stad willen volgen, namelijk via tellen en vertellen. Het tellen doen we met indicatoren die iets zeggen over de maatschappelijke ontwikkelingen in de stad, denk bijvoorbeeld aan ervaren discriminatie en meldingen van discriminatie. Het vertellen volgen we met allerlei gesprekken die we met de stad voeren, individueel en met gemeenschappen. Hiermee ontstaat een rijke monitor waarin cijfers en verhalen belangrijke bronnen zijn. En het gaat daarmee ook meer de diepte in dan bestaande monitors. De informatie in deze monitor draagt bij aan het herijken van speerpunten die in de beleidsnota zijn genoemd.
Monitoringsaanpak - Beleidsnota ’Inclusie en diversiteit: Tot je recht komen’
Ook gemeentelijke organisatie in beeld
Naast het rapporteren over de situatie in de stad, vormt ook de situatie van de gemeentelijke organisatie een belangrijk onderdeel van deze rapportage. Zoals in het coalitieakkoord 2022-2026 omschreven: “De gemeente als organisatie moet een afspiegeling van de samenleving zijn. Hier hoort een veilige, inclusieve en cultuursensitieve werkomgeving bij.” In deze Monitor Inclusie en diversiteit besteden we daarom ook aandacht aan informatie die iets zegt over de ‘staat van de organisatie’. Met de invulling van dit onderwerp sluiten we aan op het Uitvoeringsplan inclusie en diversiteit en kijken we vooral naar informatie over de doelen uit het uitvoeringsplan: veilige inclusieve organisatie, diverse organisatie en maatschappelijk sensitieve organisatie. Het deel van de monitor inclusie en diversiteit, dat inzicht geeft in de voortgang van inclusie binnen de organisatie, is echter wel nog in ontwikkeling. Daarom zijn niet alle indicatoren uit de Beleidsnota Inclusie en diversiteit opgenomen in deze eerste editie van de monitor.
Elke twee jaar een update
De Monitor Inclusie en diversiteit zal elke twee jaar een update krijgen. Van belang is wel dat van een aantal indicatoren (‘tellen’) begin 2026 nieuwe informatie beschikbaar komt. Dit betekent dat we informatie soms al eerder zullen publiceren, in ieder geval in de aankomende Utrecht Monitor 2026. Daarnaast is de Monitor Inclusie en diversiteit een publicatie die zich in de tussenliggende periode verder zal ontwikkelen. In deze eerste editie zijn bijvoorbeeld veel verhalen meegenomen. In de toekomst zullen ook nadrukkelijker verbindingen worden gelegd met mensenrechten. En zal een beter beeld ontstaan van discriminatiemeldingen en andere inwonersignalen die bij de gemeente binnen komen.
Uitgelicht: werkwijze bij vertellen
Ambtenaren als verhalenvangers
In het voorjaar van 2025 is het traject 'verhalenvangen’ gestart. Ambtenaren van verschillende afdelingen zijn in gesprek gegaan met een inwoner of professional in Utrecht, waarbij er per gesprek een verhaal is 'gevangen’ over het thema verharding en over het thema verbinding. Wat merken mensen bijvoorbeeld van verharding in hun dagelijks leven en werk? En waarin schuilen voor hen juist momenten van verbinding? Hoe ziet dat eruit? Dit traject heeft 52 verhalen opgeleverd, waarvan de uitkomsten in deze monitor geduid zullen worden.
De verhalen vormen een belangrijke aanvulling op de kwantitatieve gegevens. Verhalen maken immers zichtbaar wat cijfers niet kunnen vangen: emoties, nuances en context. Daarnaast versterkt het delen van verhalen onderlinge verbinding en wederzijds begrip, ook over grenzen van organisaties en leefwerelden heen.
Stadskaravaan: in gesprek met Utrechters
Sinds mei 2024 trekt de gemeente met de Stadskaravaan door Utrecht: een reeks gesprekken met Utrechters over moslimdiscriminatie en antisemitisme. In 14 gesprekken spraken we met ongeveer 120 met name islamitische en Joodse Utrechters, en bespraken we hun ervaringen, zorgen en perspectieven. Afhankelijk van de groep en de setting richtten de gesprekken zich op antisemitisme, moslimdiscriminatie of beide, wat belangrijke inzichten opleverde in de uitdagingen waar de betrokken Utrechters en gemeenschappen voor staan. Zeker in het huidige tijdsbeeld waarin er sprake is van toenemende polarisering. Beelden uit de gesprekken zijn weergegeven in deze Monitor Inclusie en diversiteit.
Leeswijzer
De Monitor Inclusie en diversiteit kent drie onderdelen met cijfers en/of verhalen over:
- De inclusieve en diverse organisatie – het goede voorbeeld
- Maatschappelijke sensitiviteit
- Extra voor wie dat nodig heeft
We vinden het van belang om aan te geven dat de gemeente op sommige ontwikkelingen in cijfers beperkte invloed heeft. Hoe iemand zich voelt, kan ook worden bepaald door de situatie in de wereld of in Nederland. De Monitor Inclusie en diversiteit geeft daarmee vooral een beeld van de gevoelens die leven onder groepen in Utrecht.